แบบอย่างปัญญาชนของปวงชน: ปาฐกถาของ รศ.ดร.วรวิทย์ เจริญเลิศ เนื่องในวาระการสถาปนา สอฟส. ลำพูน

tags:
  • ท่ามกลาง ปัญญาชนกระแสหลัก เกลื่อนกลาดที่แย่งชิงกันออกมาเสนอหน้าสรรเสริญและฟอกถ่านให้แก่ระบอบทุนและอภิชนฝ่ายต่างๆ  ปัญญาชนกระแสทวน กลุ่มน้อยนิดไม่ใฝ่หา เกียรติยศ-ตำแหน่ง-ความสำเร็จ อันเป็นเศษเนื้อเศษกระดูกที่อภิชนทุนเขวี้ยงโยนให้ กลับมุ่งหน้าเข้าประสานกับปวงชนผู้ถูกเอารัดเอาเปรียบ เพื่อทำหน้าที่อันงดงามของ ปัญญาชนแห่งปวงชน รศ.ดร.วรวิทย์ เจริญเลิศ แห่งคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ผู้ดำรงชีพเป็นแบบอย่างดีงามของ ปัญญาชนปวงชน อย่างเสมอต้นเสมอปลาย ปาฐกถานี้ประกาศขึ้นโดยท่านในวาระอันน่าปลาบปลื้ม ที่ "ธง" ผืนงามอีกผืนหนึ่งของชนชั้นคนงานนิคมฯ ลำพูน ถูกชูโบกสะบัดขึ้น ท่ามกลางฝุ่นคลีตลบอบอวลจากการแย่งชิงอำนาจรัฐและโภคทรัพย์สังคมของเหล่าอภิชนไทย ขอเชิญสดับฟังข้อคิดเพื่อปวงชนผู้ถูกเอาเปรียบร่วมกัน ดังนี้
  • สวัสดีผู้ใช้แรงงาน วันนี้ผมก็ต้องขอแสดงความยินดีที่มีการจัดตั้งสหภาพแรงงานขึ้นในโรงงานอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ ก็เป็นสหภาพแรงงานแห่งที่สอง ผมคิดว่ามันคงจะต้องมีตามมาอีก เพราะมันเป็นเรื่องที่ผู้ใช้แรงงานต้องลุกขึ้นมาต่อสู้เพื่อจะได้รับการคุ้มครอง ได้รับการเข้าถึงสิทธิ ซึ่งอันนี้ก็เป็นหลักการสากลอยู่  
  • เมื่อเรามีสหภาพ ก็เห็นว่าเราจะมีกิจกรรม เราจะมีพื้นที่ยืน แต่ก่อนนี้ตอนที่เรายังไม่มีสหภาพ เวลาจะพูดอะไรกับนายจ้าง เราก็ไม่กล้าพูด เวลาถ้าเราจะพูดกับเขาเราก็จะต้องไปกันเดี่ยวๆ แต่ตอนนี้พอเรามีสหภาพ เห็นไหมครับ เวลาจะเจรจาเราก็นั่งเท่าเทียมกับเขาเลย เพราะฉะนั้น ความเท่าเทียมกันนี้ไม่ใช่เป็นเรื่องที่ไม่ดี ความเท่าเทียมกันมันก็จะทำให้เกิดสันติสุขในการทำงาน ให้เกิดการเฉลี่ยผลตอบแทนอย่างเป็นธรรม 
  • ทีนี้เรามาพูดถึงว่าทำไมต้องมีสหภาพ เราจะเห็นว่าความแตกต่างระหว่างนายจ้างกับลูกจ้าง มีความแตกต่างที่ตรงไหน ประเด็นแรก เรามาดู นายจ้าง เขาเป็นคนที่มีเงินทุน เป็นบรรษัทข้ามชาติ เขาใหญ่โตมาก เขามีโรงงานมีสาขาหลายแห่งในโลก เพราะฉะนั้นเขามีอำนาจเงิน เขามีโรงงาน เขามีทุน มีเครื่องจักร ส่วนลูกจ้างมีอะไร ... มีอย่างเดียวเลยก็คือ แรงงาน  เพราะฉะนั้นในความสัมพันธ์ระหว่างนายจ้างกับลูกจ้างนี้เท่าเทียมกันไหม ไม่เท่าเทียม เพราะว่าอีกคนนึงมีพร้อมทุกอย่าง แต่ผมก็รู้ว่าคนที่เข้ามาทำงานในโรงงานส่วนใหญ่ไม่มีทางเลือก คนที่ไม่มีทางเลือกทางฐานะเศรษฐกิจ เขาก็ต้องมาใช้แรงงานในภาคอุตสาหกรรม เพราะฉะนั้นคุณก็จะเห็นในเมื่อความสัมพันธ์มันไม่เท่าเทียมกัน ระหว่างลูกจ้าง-นายจ้าง รัฐก็ต้องออกกฎหมายมาคุ้มครองคนที่อ่อนแอกว่า รัฐควรที่จะทำอย่างนี้ใช่ไหมครับ เพราะฉะนั้นเราก็จะเห็นว่ามันก็เกิดกฎหมายแรงงาน กฎหมายคุ้มครองแรงงานเกิดขึ้น 
  • แต่พอเวลาเราเข้าไปดูจริงๆ กฎหมายแรงงานนี้รัฐออกให้หรือ การที่คุณมีสหภาพแรงงาน รัฐเป็นคนเข้ามาส่งเสริมให้มีสหภาพแรงงานเหรอ...ไม่ใช่ การที่คุณมีสหภาพแรงงานได้ การที่คุณจะมีกฎหมายได้ รัฐจะออกกฎหมายก็ต่อเมื่อคุณมีพลัง มีอำนาจต่อรอง เพราะฉะนั้นในเมื่อคุณมีอำนาจต่อรอง คุณก็ไปต่อรองกับรัฐให้ออกกฎหมาย กฎหมายแรงงานมันจึงเกิดขึ้นอย่างนี้ 
  • นี่ถามว่าเป็นเฉพาะในประเทศไทยไหม ไม่ใช่นะครับ อันนี้เป็นเรื่องสากล ประเทศในตะวันตก เขาก็พัฒนาเป็นอุตสาหกรรมมาก่อน เขาก็ถูกเอารัดเอาเปรียบ ที่จริงมันมีที่กรุงเทพฯ พิพิธภัณฑ์แรงงาน ให้คุณไปดูนะครับ ผู้ใช้แรงงานในช่วงแรกๆ ก็เป็นกุลีจีนแบกหาม มีชีวิตที่ย่ำแย่ ค่าจ้างต่ำมาก ประวัติศาสตร์เหล่านี้ มันก็ชี้ว่าคนที่ถูกกดขี่เขาก็มีจุดร่วมเดียวกัน มันก็เป็นเรื่องของศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์ด้วย  ก็เลยเกิดการสร้างอำนาจต่อรองผ่านการรวมกลุ่ม เมื่อไหร่ที่คุณไม่มีกลุ่ม คุณก็จะไม่มีอะไรไปต่อรองกับเขาได้ เพราะฉะนั้นการรวมกลุ่มจึงสำคัญ
  • เราก็มีกฎหมายสากล ที่บ่งบอกว่าประชาชนทั่วโลกมีสิทธิ ในเรื่อง หนึ่ง จัดตั้งสหภาพแรงงาน สอง มีสิทธิในเรื่องการเจรจาต่อรอง เพราะฉะนั้นอย่าลืมนะครับ อันนี้เป็นสิทธิสากล เป็นสิทธิขั้นพื้นฐาน
  • รัฐบาลไทยก็มีกฎหมายที่ส่งเสริมสิทธิอันนี้ เพียงแต่ว่าผู้ใช้แรงงานของเรา ในอีกหลายส่วนนะครับ ยังไม่เข้าใจในเรื่องของสิทธิอันนี้ เพราะเราไม่มีสหภาพ เราหวังให้รัฐ หรือว่านายทุนมาให้ความรู้กับเรา เป็นไปไม่ได้เลยนะครับ เพราะฉะนั้นมันอยู่ที่ตัวเรานะครับ
  • เมื่อเรามีสหภาพแรงงานแล้วคุณต้องรู้ว่าก่อนที่จะมีสหภาพแรงงานเนี่ย มันก็ต้องมีคนที่ลุกขึ้นมาจัดตั้ง คนเหล่านี้ผมเคารพเขามาก คือเขาเป็นคนที่ตัดสินใจ ที่จะเสี่ยงเพื่อพวกคุณ  เขาเสี่ยงยังไงครับ... 
  • ผู้คนที่จะมาจัดตั้งสหภาพแรงงาน เขารู้ว่าสิ่งที่เขาอาจจะเผชิญคือ ...การถูกเลิกจ้าง  
  • แต่คุณก็รู้ว่า คุณไม่ถูกเลิกจ้างวันนี้ วันหนึ่งมันก็มาถึง แต่ทำไมคุณต้องไปรอมันล่ะ คุณก็ต้องรวมตัวกัน ไม่ให้เขามาเอารัดเอาเปรียบ มาเลิกจ้างคุณอย่างไม่เป็นธรรม 
  • เพราะฉะนั้นคนที่ลุกขึ้นมาก่อตั้งนี่ คุณต้องปกป้องเขานะครับ เพราะฉะนั้นเมื่อคุณมีสหภาพแรงงานแล้ว ตอนนี้มีสมาชิกเท่าไหร่...2,900 คน ยังไม่พอ เพราะสหภาพจะเข้มแข็งได้ ต้องมีฐานสมาชิก
  • เพราะฉะนั้นหน้าที่ของคุณ ไม่ใช่หน้าที่ของกรรมการ ก็คือต้องไปชักชวนให้คนที่ยังไม่เป็นสมาชิกสหภาพแรงงาน มาเป็นสมาชิกให้ได้ นั่นก็คือความเข้มแข็ง เพราะคุณก็รู้ว่าถ้าเกิดคุณมีสมาชิกมาก อำนาจต่อรองคุณก็มี มีสมาชิกกองทุนคุณก็ได้
  • ในการที่คุณจะมารวมตัวกันวันนี้ได้เนี่ย มันมีค่าใช้จ่ายเกิดขึ้น ถ้าเกิดคุณไม่มีกองทุนมาจัดการเก็บเงินสมาชิก คุณมาจัดกิจกรรมในวันนี้ไม่ได้ คุณจัดกิจกรรมสืบต่อไปได้ นายจ้างไม่ทำให้คุณหรอก เขาอบรมคุณให้คุณผลิตให้มากเท่านั้นเอง รัฐบาลจะให้อย่างมากก็แค่ประกันสังคมนะครับ 
  • เพราะฉะนั้น ผมฝากไว้นะครับว่า ในเมื่อเรามีสหภาพแรงงานแล้ว นี่ก็คือประวัติศาสตร์ การสร้างประวัติศาสตร์ในนิคมอุตสาหกรรมลำพูน
  • นิคมนี้จัดตั้งขึ้น 30 ปี ใน 30 ปีนี้เราเพิ่งเกิดสหภาพแห่งแรกคือ สหภาพอัญมณีและเครื่องประดับสัมพันธ์เมื่อปี 2549  30 ปีอันยาวนาน ไม่มีสหภาพ มันเป็นนิคมปลอดสหภาพแรงงาน เพราะฉะนั้นอันนี้มันไม่ถูกต้อง
  • เจ้าหน้าที่รัฐเองเมื่อสักครู่ผมก็เจอ เขาก็บอกว่ามันก็ควรจะเป็นอย่างนั้น ผู้ใช้แรงงานก็ควรที่จะสิทธิของเขา สิทธิขั้นพื้นฐาน 
  • โดยสรุป ผมหวังว่าเราคงจะได้เจอกันอีก และผมก็หวังว่า วันแรงงาน เขาเรียกวันแรงงานอะไรนะ วันที่ 1 พฤษภาคม (มีเสียงตอบ วันแรงงานแห่งชาติ)
  • คุณยังเรียกว่าวันแรงงานแห่งชาตินะ แต่ผมเรียกว่าวันแรงงานสากล เพราะวันที่ 1 พฤษภาคม มันเกิดขึ้นได้ยังไงรู้ไหม ประวัติศาสตร์มันเกิดขึ้นก็คือ เมื่อประมาณ 100 ปีที่แล้วในชิคาโก สหรัฐอเมริกา คนงานผู้หญิงที่ทำงานในโรงงานทอผ้า รู้สึกถูกกดขี่มาก ชั่วโมงการทำงานสูง ไม่มีการจ่ายโอที ค่าจ้างต่ำ ค่าอะไรในการทำงานไม่มีเลย กฎหมายดูแลก็ไม่มี เขายังไม่มีสหภาพที่เข็มแข็ง เขาก็ทำยังไงครับ เขาก็รวมตัวกันหน้าโรงงาน แล้วออกเดินไปตามท้องถนน
  • ในวันนั้นเมื่อ 100 ปีที่แล้ว เขาเดินไป เกิดปะทะกับตำรวจ คนงานผู้หญิงส่วนหนึ่งก็เสียชีวิต เพราะฉะนั้น วันที่ 1 พฤษภาคม จึงเป็นวันแรงงานสากล เป็นวันที่มีงานของผู้ใช้แรงงาน ผมเองก็จะไปร่วมเวลาที่ผมไปเรียนต่างประเทศ เราจะให้ดอกไม้สีขาว แล้วดอกไม้สีขาวมันจะเป็นดอกไม้ที่ออกดอกวันนั้นพอดีเลย แล้วเราจะเดินขบวนกันในวันนั้น เพื่อแสดงความสมานฉันท์ทางชนชั้น  เพราะฉะนั้นก็คงจะได้มีการจัดวันแรงงานสากลขึ้นครั้งแรกนะครับ ที่นิคมอุตสาหกรรม 
  • ในส่วนของนักวิชาการเองนี้ เราก็คิดว่าเราก็อยากให้มีการศึกษาทางด้านแรงงานกันมากขึ้น ก็อาจจะมีกิจกรรมร่วมกันอันนี้ก็คงจะต้องคุยกัน
  • สุดท้ายนี้ ก็ขออวยพร ก็คือ ให้การทำงานของสหภาพแรงงานได้บรรลุวัตถุประสงค์ ทำงานเพื่อส่วนรวม ให้สมาชิกคอยเป็นเกราะป้องกัน อย่าให้มีการกระทำที่มิชอบต่อผู้นำสหภาพ แล้วก็ขอให้ชนชั้นผู้ใช้แรงงานทุกคน จงสามัคคี คุณต้องสามัคคี คุณต้องไม่ลืมว่า คุณต้องรวมกลุ่มกันถ้าเกิดคุณรวมกันไม่เหนียวแน่น คุณก็จะถูกแยกสลาย มันจะมีอะไรที่จะพยายามมาแยกสลายคุณ เพราะฉะนั้น ต้องมีเอกภาพ ความสามัคคี กับผู้ใช้แรงงานด้วยกัน

    ...เราเป็นพี่น้องกัน...

  • ขอขอบคุณ "ประชาไท" ที่ไม่เคยลืมเลือนหรือตกข่าวของ คนงาน และ ชาวนา http://www.prachatai.com/05web/th/home/10932

บทความ

อ่านบทความย้อนหลังทั้งหมด

กลุ่มศึกษาทฤษฎี

รวมเว็บไซต์น่าสนใจ

ล็อกอิน หรือ สมัครสมาชิก เพื่อเสนอความเห็นหรือตั้งกระทู้